Co warto zobaczyć w Olkuszu? Kompletny przewodnik 2026

Olkusz to jedno z najbardziej urokliwych miast w województwie małopolskim, pełne historii, zabytków oraz malowniczych zakątków. Olkusz, nazywany od wieków Srebrnym Miastem, to jedna z najbardziej intrygujących destynacji turystycznych w Małopolsce. Położone w pobliżu Krakowa, w sercu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, to doskonałe miejsce na weekendowy wypad, pełen niezapomnianych wrażeń. Miasto kryje w sobie bogatą historię średniowiecznego górnictwa kruszcowego, unikalne w skali europejskiej zabytki oraz zachwycające krajobrazy przyrodnicze.
Zlokalizowany w sercu miasta Hotel Victoria (położony zaledwie 450 metrów od olkuskiego rynku) stanowi doskonałą, komfortową bazę wypadową do odkrywania wszystkich skarbów regionu. Przygotowaliśmy dla Ciebie kompletny i praktyczny przewodnik po miejscach, które musisz odwiedzić podczas weekendowego pobytu w Srebrnym Mieście.

1. Rynek w Olkuszu – Serce starówki i zielona oaza

Zwiedzanie najlepiej rozpocząć od centralnego punktu miasta, czyli rynku, który został wytyczony w 1299 roku podczas lokacji Olkusza. Oryginalny, średniowieczny układ urbanistyczny opiera się na regularnym planie, z którego wybiega sześć historycznych ulic: Sławkowska, Floriańska, Augustiańska, Krakowska, Żuradzka oraz Basztowa. Choć pierwotnie plac miał kształt kwadratu, jego wschodnia pierzeja została cofnięta w XIX wieku, przez co zyskał on dzisiejszą formę wydłużonego prostokąta, którego część zajmuje obecnie parking miejski.

Na olkuskim Rynku znajdują się kolorowe kamienice, odrestaurowany ratusz, starostwo i kościół – obiekty, które absolutnie powinny znaleźć się na liście zwiedzających.

Eleganckie, kolorowe kamieniczki z XVIII i XIX wieku otaczają Rynek. Na ich elewacjach wprawne oko dostrzeże gmerki – unikalne, osobiste herby i znaki dawnych mieszczan oraz rzemieślników.

Nad starówką dominuje gotycka sylwetka Bazyliki św. Andrzeja Apostoła. Ta ponad 700-letnia gotycka fara z bogatym wystrojem wnętrza kryje w sobie bezcenne zabytki sakralne i rzemieślnicze, w tym gotycki Poliptyk Olkuski z XV wieku oraz monumentalny Srebrny Krzyż Gwarków. Prawdziwą perłą fary są jednak późnorenesansowe organy autorstwa Hansa Hummla z XVII wieku. Instrument ten jako jeden z nielicznych w Europie zachował swój oryginalny mechanizm, a jego unikalny dźwięk wydobywa się z aż 1776 piszczałek.

Wychodząc z rynku w kierunku ulicy Basztowej, warto przespacerować się w stronę zrekonstruowanej w drugiej połowie XX wieku baszty z fragmentem średniowiecznego muru miejskiego z czasów króla Kazimierza Wielkiego. Zachowany fragment budowli jest przykładem dawnych obwarowań miejskich. Współcześnie w jej wnętrzu mieści się kameralna ekspozycja historyczna oraz urokliwa kawiarnia.

Wskazówka rekreacyjna: Po wielkiej rewitalizacji rynek borykał się z problemem letniej wyspy ciepła. W odpowiedzi na to, w latach 2024–2026 przeprowadzono gruntowną modernizację i zazielenienie płyty rynku. Dziś turyści mogą odpocząć w cieniu nowo nasadzonych drzew i naturalnej roślinności, ciesząc się urokliwą aurą starówki.

2. Podziemny Olkusz – Podwójna trasa pod płytą rynku

Najbardziej spektakularną atrakcją turystyczną znajdującą się na Olkuskim Rynku jest multimedialne muzeum Podziemny Olkusz, zlokalizowane w zabytkowych piwnicach dawnego ratusza oraz starostwa. To niezwykła atrakcja turystyczna, która przenosi odwiedzających w głąb historii miasta. Na dwóch podziemnych trasach turystycznych na rynku - w podziemiach dawnego ratusza i w piwnicach starostwa, ukazana jest w fantastyczny sposób historia miasta i górnictwa srebra, ołowiu i później cynku. Podczas prac rewitalizacyjnych archeolodzy wydobyli spod płyty rynku blisko 90 tysięcy artefaktów, z których ponad 200 najciekawszych (w tym średniowieczne monety, naczynia i narzędzia) stanowi trzon dzisiejszej ekspozycji.

Obie trasy zwiedza się w ramach jednego wspólnego biletu wstępu. Poniższa tabela przedstawia porównanie obu części ekspozycji:

Poniżej prezentujemy aktualne ceny oraz informacje praktyczne na sezon turystyczny 2026:

• Cennik: 20 zł za indywidualny bilet ulgowy, 25 zł za indywidualny bilet normalny
• Godziny otwarcia: Od wtorku do niedzieli w godzinach 09:00 – 18:00 (ostatnie wejście na trasę możliwe jest o 16:30). W poniedziałki obiekt pozostaje nieczynny.
• Rezerwacje i kontakt: Rezerwacji grupowych można dokonywać telefonicznie pod numerem +48 32 706 52 18 lub mailowo: rezerwacje@podziemnyolkusz.pl. Ogólny kontakt z placówką: +48 32 706 52 26 oraz kontakt@podziemnyolkusz.pl.
• Wyjątki w harmonogramie 2026: Muzeum jest czynne 15 sierpnia oraz 11 listopada. Zamknięte pozostaje w dniach świątecznych (24–26 i 31 grudnia, a także 1 stycznia).

3. Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich – Spacerowa gra miejska

Srebrny Szlak Gwarków Olkuskich jest niezwykle oryginalną formą zwiedzania starówki, polecaną szczególnie dla rodzin z dziećmi. To pomysł na wędrówkę, która w niecodzienny sposób przybliża historię olkuskiego górnictwa rud ołowiu i srebra.

To plenerowa ścieżka edukacyjno-historyczna składająca się z 18 unikalnych figur z brązu, które przedstawiają dawnych górników (gwarków).

Autorem tych artystycznych form jest znany rzeźbiarz Jan Siuta. Wszystkie figury zostały posadowione na postumentach z charakterystycznego czerwonego zlepieńca parczewskiego – tego samego kamienia, z którego wzniesiono dawne mury obronne miasta. Wygląd postaci wzorowano na XVI-wiecznej ikonografii, w tym na ilustracjach wybitnego uczonego Georgiusa Agricoli.
Każdy gwarek trzyma inny atrybut i opowiada unikalną historię:

• Gwarek przy dawnej Bramie Sławkowskiej: Wita turystów wchodzących na starówkę, trzymając herb miasta z kopaczką.
• Gwarek przy bazylice: Dzierży replikę słynnego Srebrnego Krzyża Gwarków.
• Gwarkowie przy starostwie: Prezentują proces wybijania monet w dawnej królewskiej mennicy.
• Gwarek Skarbnik: Przedstawia legendarnego ducha opiekuńczego kopalń.
• Gwarek przy kołysce: Nawiązuje do dawnej opowieści o bogatych górnikach, którzy zamawiali dla swoich dzieci kołyski wykonane z czystego srebra.

How to play? Spacer można połączyć z rodzinnym questem. Ulotki z zagadkami są dostępne w Punkcie Informacji Turystycznej przy ulicy Floriańskiej 5. Rozwiązanie wszystkich łamigłówek i odnalezienie postaci uprawnia najmłodszych do odebrania pamiątkowego upominku. Projekt ten zajął wysokie miejsce w konkursie „Turystyczne Skarby Małopolski”.

4. Staromiejskie placówki muzealne

W bliskim sąsiedztwie rynku oraz w zabytkowym dworku przy ulicy Szpitalnej 32 mieści się sieć unikalnych muzeów, które idealnie dopełniają historyczną narrację miasta:

5. Kalendarz imprez kulturalnych na rynku i w podziemiach (Sezon 2026)

Olkuska starówka oraz dziedziniec Podziemnego Olkusza regularnie stają się sceną tętniącą życiem kulturalnym. Zaplanuj swój pobyt w Hotelu Victoria tak, by wziąć udział w jednym z unikalnych i potwierdzonych wydarzeń w 2026 roku:

Co zwiedzić w okolicy Olkusza?

Zamek Rabsztyn

Zamek Rabsztyn zaledwie 3 km od Starego Miasta Olkusz. To jedno z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych miejsc w okolicach Olkusza, położone w malowniczym rejonie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Zamek, który pierwotnie powstał w XIII wieku, jest jednym z punktów na słynnym Szlaku Orlich Gniazd – sieci średniowiecznych warowni, rozciągających się pomiędzy Krakowem a Częstochową.

Sprawdź nasz kompletny przewodnik 2026 po Zamku Rabsztyn

Pustynia Błędowska

Pustynia Błędowska to unikalny obszar w Polsce, ale i Europie położony w pobliżu Olkusza, który jest jednym z największych obszarów piaskowych w kraju. Znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, a jej powierzchnia wynosi około 32 km². Pustynia ta jest czasami nazywana "Polską Saharą" ze względu na swoje charakterystyczne piaskowe wydmy, które przypominają krajobraz pustynny. Można ją podziwiać np. z punktów widokowych - Róży Wiatrów i Czubatki w Kluczach oraz Dąbrówki w Chechle.

Dowiedz się więcej z naszego przewodnika po Pustyni Błędowskiej